مصرف چه داروهایی در بارداری مجاز است؟
مجاز بودن یا عدم مجاز بودن مصرف یک دارو در دوران بارداری به چندین عامل مختلف مرتبط است که شامل نوع دارو، مقدار مصرف، سن جنین، و وضعیت رشد جنین میشود. داروها بر اساس عوارض قطعی و احتمالی که ممکن است در دوران بارداری به همراه داشته باشند، به پنج گروه تقسیم میشوند. استفاده از داروهای گروه A و B در دوران بارداری مجاز است، اما نیاز به احتیاط و نظارت دارد. در مصرف داروهای گروه C، احتیاط لازم مورد نیاز است.
استفاده از داروهای گروه D تنها در شرایط ضروری و با رعایت دقیق دوز و دورههای محدود، مجاز است. همچنین، استفاده از داروهای گروه X در دوران بارداری ممنوع میباشد. اطلاعات دقیق و مربوط به هر دارو و موقعیت خاص بارداری باید با یک متخصص پزشکی مشاوره گردد. در این قسمت از سایت استودیو عکاسی هامون، به بررسی این که مصرف چه داروهایی در بارداری مجاز است؟ خواهیم پرداخت.
داروهای مجاز در دوران بارداری
بطور کلی، مشتقات پنیسیلین، همچون آموکسیسیلین و آمپیسیلین، در دوران بارداری در گوره بیخطر قرار دارند و میتوانند بدون هر گونه مشکلی مصرف گردند. همچنین، استفاده از پنیسیلینها در دوران شیردهی نیز هیچ مشکلی ایجاد نمیکند. سفالوسپورینها، از جمله سفالکسین، سفازولین، سفالوتین، سفیکسیم و سفتریاکسون، نیز در دوران بارداری بدون هیچ گونه خطری مصرف میشوند و می توان آن ها را با خیالی آسوده مصرف کرد.
درباره مترونیدازول نیز باید بگوییم که این دارو منجر به ایجاد اختلالات در جنین نمیشود، اما برخی از پزشکان و متخصصان معتقدند که بهتر است از مترونیدازول پس از سه ماهه اول بارداری استفاده شود. این نظر ممکن است به دلیل محدودیت اطلاعات موجود درباره تأثیرات دقیق آن در سه ماهه اول بارداری باشد. به هر حال، توصیه میشود با پزشک خود در مورد مصرف مترونیدازول در دوران بارداری مشورت کرده و نظر ایشان را جویا شوید.
دسته بندی داروها در دوران بارداری
| گروه A | داروهایی که در این دسته قرار دارند بنابر مطالعات انجام شده در دوران بارداری، خطری برای جنین در سه ماه اول بارداری ندارند. براین اساس مصرف داروهای موجود در این دسته مجاز می باشند. |
| گروه B | براساس مطالعه های انجام شده بر روی حیوانات، داروهای موجود در این گروه هیچ گونه خطری برای جنین به همراه ندارند، منتها در مورد خانم های باردار اطلاعات کافی در دسترس نمی باشد. |
| گروه C | مطالعات انجام شده بر روی حیوانات نشان می دهد که داروهای گروه C امکان دارد اثرات جانبی بر روی جنین داشته باشند؛ منتها تحقیقات کافی در مورد تاثیر های این دسته از داروها در انسان وجود ندارد و یا اطلاعات انجام شده کافی نیستند. |
| گروه D | شواهدی وجود دارد که نشان می دهد مصرف داروهای این دسته در دوران بارداری برای جنین انسان ضرر دارند. |
| گروه X | مطالعات انجام شده بر روی حیوانات نشان میدهد که داروهای این گروه عوارض های ناهنجاری جنین را افزایش دهند. به همین علت مصرف این داروها در دوران بارداری ممنوع می باشند و به عنوان داروهای ممنوعه در بارداری محسوب می شوند. |
مصرف آنتی بیوتیک در بارداری
مصرف آنتیبیوتیکها در دوران بارداری ممکن است به وجود عوارض خفیف یا شدیدی برای جنین منجر شود. یکی از عوارض خفیفی که ممکن است در آینده ایجاد شود، آلرژی کودک به آنتیبیوتیک است. همچنین، برخی از آنتیبیوتیکها، به عنوان مثال تتراسایکلین، میتوانند باعث تیرگی رنگ دندانهای جنین شوند. بنابراین، بهتر است تا حد امکان از تجویز آنتیبیوتیک در دوران بارداری پرهیز کرد.
در مورد مسکنها نیز باید ذکر کرد که مصرف استامینوفن در دوران بارداری بسیار رایج است. بر اساس تحقیقات انجام شده، تا کنون هیچ گزارشی از وقوع عوارض ناشی از مصرف استامینوفن در انسان گزارش نشده است.
نکات مهم در مورد مصرف داروهای مجاز در بارداری
قبل از هر تصمیمی مبنی بر شروع یا قطع مصرف هر گونه دارویی در دوران بارداری، حتماً با پزشک متخصص زنان و زایمان خود مشورت نمایید. این امر بسیار حیاتی است زیرا اطلاعات دقیق در خصوص مصرف هر داروی خاص در این دوران بسیار مهم میباشد. در طول دوران بارداری، ممکن است گاهی اوقات نیاز به مصرف دارو وجود داشته باشد. انتخاب داروها در این مرحله ممکن است با گزینههایی که در دوران غیربارداری داشتهاید متفاوت باشد، بنابراین، با توجه به شرایط و نیازهای شما و با راهنمایی پزشک، مصرف داروها صورت گیرد.
بهترین مسکن ها در بارداری
داروهای ضد درد، معروف به مسکنها، میتوانند به صورت غیرتجویزی (OTC) یا با نسخه تهیه گردند. عموماً، مسکنهای تجویزی قویتر از داروهای OTC هستند و همچنین ممکن است خطرات بیشتری برای جنین در دوران رشد ایجاد کنند. با این حال، مصرف خودسرانه مسکنهای OTC در دوران بارداری بیخطر نیستند. بنابراین، قبل از مصرف هر دارویی در دوران بارداری، چه OTC و چه تجویزی، حتماً با پزشک خود مشورت نمایید. در ادامه، به یک لیست از داروهای بیخطر و مجاز در دوران بارداری اشاره خواهیم کرد.
-
استامینوفن در بارداری
اصولاً استفاده از استامینوفن در دوران بارداری به عنوان یک گزینه بیخطر در نظر گرفته میشود و در ابتدا برای کاهش سردرد بارداری، کاهش تب، کاهش درد عضلانی و بهبود التهاب گلو استفاده میشود. آمار نشان میدهد که حدود ۵۰ درصد از زنان باردار در سه ماهه اول از این دارو استفاده میکنند. استامینوفن یکی از معمولی ترین نوع مسکنها بوده که پزشکان به زنان باردار توصیه میکنند.
با این حال، اخیراً نگرانیها درباره مصرف آن در طول نه ماهه بارداری مطرح شده است. برخی از تحقیقات به طور فزایندهای ارتباط بین مصرف استامینوفن قبل از تولد و بروز مشکلات رفتاری در دوران کودکی، از جمله اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) را پیدا کرده اند. به عنوان مثال، یک مطالعه در سال ۲۰۱۹ نشان داد نوزادانی که در معرض سطوح بالای استامینوفن در رحم قرار میگیرند، خطر بیشتری برای تشخیص اوتیسم یا ADHD در دوران کودکی دارند.
بنابراین، در حالی که استامینوفن با مشکلات جدی مانند سقط جنین یا نقایص مادرزادی مرتبط نیست و پزشکان تأکید دارند که مصرف آن اشکالی ندارد، توصیه میشود که تا جای ممکن از شیاف استامینوفن در دوران بارداری یا استامینوفن ۵۰۰ در دوران بارداری به مدت کوتاه استفاده شود.
استامینوفن کدئین در دوران بارداری به دلیل حاوی ماده مخدر، منع مصرف است. این امر به خاطر این است که مصرف مواد مخدر در دوران بارداری با خطراتی چون کاهش وزن نوزاد در زمان تولد، احتمال نارسایی، خطر مرگزایی و نقایص مادرزادی (که ممکن است در مغز، قلب، دستگاه تناسلی و دستگاه ادراری جنین رخ دهد) و مشکلات دیگر همراه است.
-
مسکن NSAID
داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) از جمله آسپرین، ادویل یا موترین (ایبوپروفن)، دیکلوفناک و ناپروکسن هستند. اگرچه معمولاً توصیه نمیشود که آسپرین در دوران بارداری مصرف شود، اما در صورت لزوم پزشک ممکن است آن را برای درمان مشکلاتی مانند پرهاکلامپسی تجویز کند. تحقیقات نشان دادهاند که مصرف روزانه دوز کم آسپرین پس از هفته دوازدهم بارداری، میتواند از عوارض زنان باردار در معرض خطر زایمان زودرس ناشی از پرهاکلامپسی جلوگیری کند و خطر لخته شدن خون را کاهش دهد.
اگرچه تا هفته ۲۰ ام بارداری مصرف ایبوپروفن و ناپروکسن به عنوان داروهای بیخطر در نظر گرفته میشود، اما در نیمه دوم بارداری، تمام NSAIDs منع مصرف دارند. زیرا ممکن است به کاهش مایع آمنیوتیک و ایجاد عوارضی مانند مشکلات کلیوی، قلبی و رشدی در جنین منجر شوند.
این عوارض به صورت کلی میتوانند جدی باشند. تحقیقات نشان میدهد که الیگوهیدرآمنیوس (کاهش مایع آمنیوتیک) تا دو روز پس از مصرف NSAIDs در زنان باردار پس از هفته ۲۰ ام قابل مشاهده است. پس از تشخیص مشکل و قطع دارو، حجم مایع آمنیوتیک به طور معمول به حالت عادی بازمیگردد. بنابراین، در موارد مصرف قرص ناپروکسن در دوران بارداری، استفاده از ژلوفن و حتی شیاف دیکلوفناک، با احتیاط باید انجام شود.
-
داروی آکسار در بارداری
قرص آکسار، در واقع ترکیبی از استامینوفن، کافئین و آسپرین است و به همین دلیل با نام آ سی آ (ACA) شناخته میشود. این داروی چندکاره شامل خصوصیات ضد درد، ضد التهاب و ضد تب میباشد. با این حال، به علت حاوی کافئین و آسپرین بودن، مصرف طولانیمدت آن، به خصوص در سه ماه اول بارداری، برای بانوان باردار توصیه نمیشود. عوارض مصرف قرص آکسار در دوران بارداری شامل کموزنی نوزاد هنگام تولد، احتمال سقط جنین و افزایش خونریزی در زمان زایمان میشود. به همین دلیل، در پاسخ به سوالی که مطرح شده است که کدام داروهای مسکن در دوران بارداری بیخطر هستند، میتوان گفت که حتی در مورد داروهای مسکن با خطر کم، توصیه مصرف در دوران بارداری مناسب نمیباشد.
چه مسکن هایی در دوران بارداری ممنوع هستند؟
- دوراژیک ( فنتانیل)
- کدئین
- رکسانول ( مورفین )
- ویکودین ( استامینوفن و هیدروکودون )
- دمرول ( مپریدین )
- اکسی کانتین ( اکسی کدون )
- پرکوست ( اکسی کدون و استامینوفن )
به دلیل اثرات غیرمطلوب مواد افیونی و داروهای قوی، پزشکان به خصوص در صورتی که فواید مصرف آنها از خطرات پیشبینیشده بیشتر باشد، توصیه میکنند که خانمهای باردار از این داروها استفاده نکنند. هنوز هیچ مدرکی نشاندهنده بیخطر بودن مصرف هر میزانی از مواد افیونی در دوران بارداری وجود ندارد و تحقیقات فراوانی نشان دادهاند که این مصرف میتواند خطرات جدی نظیر سقط جنین، مردهزایی، یا زایمان زودرس را افزایش دهد. حتی احتمال کاهش وزن نوزاد در زمان تولد و مشکلات تنفسی و تغذیه نیز ممکن است ظاهر شود. عموماً پزشکان میتوانند داروهای جایگزین و ایمنتر را برای بارداران توصیه کنند.
کدام داروی معده در بارداری مجاز است؟
به طور معمول، خانمهای باردار در ماههای اول بارداری به دلیل افزایش هورمون پروژسترون با مشکل رفلاکس اسید معده روبهرو میشوند. این مشکل با افزایش اندازه جنین و فشار متوسط به معده و مری، دوباره در ماههای پایانی بارداری به سراغ مادر می آید. بهتر است با کاهش حجم غذا، عدم مصرف مایعات در حین وعدههای غذایی، اجتناب از مصرف غذاهای چرب و پر ادویه، تنظیم زمان شام به ساعات اولیه شب، و اصلاح وضعیت بدن هنگام خواب، این مشکلات را کنترل نمایید.چنانچه همچنان درگیر این موضوع بودید، تحت نظر پزشک خود امکان مصرف داروهای ضد اسید معده در بارداری مثل موارد زیر وجود دارد.
- امپرازول در بارداری
- فاموتیدین در بارداری
- شربت معده آلومینیوم ام جی در بارداری
سخن آخر
در این متن تلاش کردیم تا نکته های مهمی در مورد داروهای مجاز در دوران بارداری را برای شما عزیزان توضیح دهیم. توجه داشته باشید که دوران بارداری بسیار حساس بوده و نباید هیچ گونه دارویی را به صورت خودسرانه مصرف نمائید. پیشنهاد می کنیم برای مصرف هر نوع دارو ابتدا با پزشک خود در مورد آن مشورت کنید.