علائم دندان درآوردن نوزاد

دندان درآوردن یکی از مراحل مهم رشد نوزاد است که معمولاً با علائمی همراه است. این دوره می‌تواند برای والدین نگران‌ کننده باشد، اما با شناخت علائم و روش‌های مراقبتی مناسب، می‌توان این دوران را برای نوزاد راحت‌ تر کرد. در این مقاله از استودیو عکاسی هامون ، به بررسی دقیق علائم دندان درآوردن نوزاد، دلایل بروز آن‌ها و روش‌های تسکین درد پرداخته می‌شود.

اولین نشانه های دندان‌ درآوردن کودکان

دندان درآوردن اولین چالش سخت زندگی کودک است. دندان‌ها برای شکافتن لثه نیاز به انرژی زیادی دارند و این فرآیند باعث تغییر شکل و شکافتن لثه می‌شود، که به نوبه خود موجب درد در نوزاد می‌گردد. جالب است بدانید که برخی نوزادان ممکن است همزمان دو یا چند دندان دربیاورند که در این حالت علائم شدید تری خواهند داشت.

از جمله نشانه‌های دندان درآوردن، اولین علامت التهاب و قرمزی لثه و بروز دانه‌های سفید‌رنگ روی آن است. بعضی از دندان‌ها بیش از سایرین باعث درد می‌شوند، به‌خصوص اولین دندان که معمولاً از همه حساس‌ تر است. دندان‌های آسیاب به دلیل سطح مقطع بزرگتر، ممکن است بیشتر از دندان‌های نیش جلو، لثه را شکافته و کودک را اذیت کنند.

علائم رایج دندان درآوردن

• • افزایش بزاق دهان: یکی از اولین و شایع‌ ترین علائم، افزایش بزاق دهان نوزاد است که ممکن است باعث خیس شدن لباس‌ها شود.
  • لثه‌های قرمز و متورم: لثه‌های نوزاد در محل رویش دندان متورم و قرمز می‌شوند.
  • بی‌قراری و گریه‌های مکرر: نوزادان در هنگام دندان درآوردن ممکن است بی‌ قرارتر از معمول باشند و بیشتر گریه کنند.
  • مشکل در خواب: درد لثه‌ها می‌تواند باعث اختلال در خواب نوزاد شود.
  • کاهش اشتها: برخی نوزادان در این دوران اشتهای کمتری از خود نشان می‌دهند.
  • تب خفیف: تب خفیف ممکن است در برخی نوزادان مشاهده شود.
  • کشیدن اشیاء به دهان: نوزادان تمایل دارند اشیاء را به دهان ببرند تا به تسکین درد لثه‌ها کمک کنند.
  • گوش‌مالیدن: برخی نوزادان ممکن است گوش‌های خود را بمالند که این می‌تواند به دلیل ارتباط عصب‌های اطراف گوش با لثه‌ها باشد.

• دلایل بروز علائم:

  • فشار دندان بر روی لثه: رشد دندان و فشار آن بر روی لثه باعث ایجاد درد و التهاب می‌شود.
  • تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی در بدن نوزاد نیز می‌تواند بر روی علائم دندان درآوردن تأثیرگذار باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

• • اگر نوزاد شما تب بالا، اسهال، استفراغ یا علائم دیگری دارد که بیش از چند روز ادامه دارد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
  • اگر نوزاد شما به شدت بی‌حال است یا از خوردن و آشامیدن امتناع می‌کند، به پزشک مراجعه کنید.

زمان دندان درآوردن کودک کی است؟

دندان درآوردن کودکان یکی از مهم‌ ترین مراحل رشد است که والدین باید به آن توجه ویژه‌ای داشته باشند. این فرآیند معمولاً بین ۴ تا ۷ ماهگی و با دندان‌های پیشین آغاز می‌شود. در این دوره، علائم دندان درآوردن نمایان می‌شوند که می‌تواند برای کودک دردناک باشد، زیرا دندان‌ها باید از لثه بیرون بیایند که این عمل ممکن است باعث درد، قولنج و بی‌خوابی نوزاد شود.

شایان ذکر است که زمان شروع دندان درآوردن می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله عوامل وراثتی و ژنتیکی متفاوت باشد. برخی نوزادان ممکن است با تاخیر و در سنین ۱۲ تا ۱۴ ماهگی دندان درآورند.

علائم دندان درآوردن معمولاً از ۵ روز قبل شروع به ظهور می‌کنند و تغییرات خلق‌ وخوی نوزاد به‌ وضوح قابل مشاهده است. اگر روند دندان درآوردن کودک شما با تاخیر مواجه شده اما سایر جنبه‌های رشد مانند رشد اندام‌ها، مو و ناخن‌ها طبیعی است، جای نگرانی نیست. این موضوع معمولاً با گذر زمان و مشاوره با دندانپزشک اطفال برطرف می‌شود.

چه زمانی باید نگران دندان درنیاوردن کودک باشیم؟

زمان رویش دندان نوزاد اهمیت بسیاری دارد. اگر تا ۱۸ ماهگی هیچ نشانه‌ای از دندان درآوردن مشاهده نشود، لازم است اقدامات درمانی صورت گیرد. در این شرایط، ممکن است کودک به یک بیماری زمینه‌ای یا اختلال تغذیه‌ای مبتلا باشد که موجب کمبود کلسیم و تاثیر منفی بر رشد دندان‌ها شده است.

ترتیب دندان درآوردن کودک و مراحل دندان دراوردن کودک

رشد دندان‌های شیری از زیر لثه و معمولاً بین ۳ تا ۷ ماهگی آغاز می‌شود. ممکن است دندان‌های کودک از قسمت بالا یا پایین لثه ظاهر شوند، اما به طور طبیعی اولین دندان‌ها که دندان‌های مرکزی نام دارند، در پایین لثه‌ها رویش می‌کنند. در این مرحله، ممکن است تاول‌های سفید رنگی روی لثه نوزاد مشاهده کنید که نشان‌دهنده رویش دندان‌ها هستند.

حدود ۴ تا ۸ هفته پس از رویش دندان‌های مرکزی، دندان‌های جلویی و بالایی (مرکزی و جانبی) شروع به رشد می‌کنند. بین سنین ۹ تا ۱۲ ماهگی، دو دندان دیگر در کنار دندان‌های جلویی پایینی رشد خواهند کرد. سپس دندان‌های آسیایی (پشتی) برای جویدن غذا ظاهر شده و در نهایت دندان‌های نیش فک بالا رشد می‌کنند.

بیشتر کودکان تا سن سه سالگی تمام ۲۰ دندان شیری خود را خواهند داشت. با این حال، به دلیل عوامل مختلف ممکن است این روند با تاخیر یا زودهنگام باشد.

نکته: فرآیند رشد دندان در کودکان از ۳ ماهگی شروع می‌شود و تا حدود ۲ و نیم سالگی ادامه دارد. این زمان‌ بندی ممکن است به دلایل وراثتی یا مشکلات پزشکی متفاوت باشد.

به‌طور خلاصه، تقویم رشد طبیعی دندان‌های کودک به شرح زیر است:

دوره سنی	نوع دندان‌های رویشی
5 الی 7 ماهگی	رویش اولین دندان‌های جلویی
۶ الی ۸ ماهگی	رویش دندان‌های پیشین بالایی
۹ الی ۱۱ ماهگی	رویش دندان‌های پیشین جانبی و بالایی
۱۰ الی ۱۲ ماهگی	رویش دندان‌های پیشین جانبی پایین
۱۲ الی ۱۶ ماهگی	رویش دندان‌های آسیای اول (عقب لثه)
۱۶ الی ۲۰ ماهگی	رویش دندان‌های آسیای اول (عقب لثه)
۲۰ ماهگی به بعد	رویش دندان‌های آسیای دوم

علائم درآوردن دندان کرسی در کودکان

در این دوره، لثه‌های کودک قرمز و دردناک می‌شود. التهاب لثه را می‌توان به راحتی مشاهده و احساس کرد. کودک ممکن است کمی تب کند که معمولاً تا ۳۸ درجه افزایش می‌یابد. گونه‌های او قرمز و لکه‌ دار می‌شوند. همچنین ممکن است روی صورت کودک لکه‌ های قرمز ظاهر شود. گریه کردن و بی‌تابی او بیشتر شده و احتمالاً پرخاشگری می‌کند. کودکانی که در حال درآوردن دندان‌های آسیاب هستند، معمولاً بزاق بیشتری تولید کرده و گوش‌های خود را بیشتر می‌مالند.

• رنگ مدفوع نوزاد هنگام دندان درآوردن

گفتیم مراقب اسهال فرزندتان باشید و اسهال را با دندان درآوردن ربط ندهید. ممکن است فکر کنید چون کودک شما بیشتر مدفوع می کند، مدفوع او نرم تر است. اگر کودک شما به این دلیل اسهال دارد، بعید است که رنگ مدفوع او کمی متفاوت باشد. اما باید مراقب علائم اسهالی باشید که طولانی مدت و جدی نیستند. زیرا ممکن است فرزند شما از کم آبی یا کم آبی شدید رنج ببرد. این احتمال وجود دارد که دندان های کودک با بیماری همراه با اسهال همراه باشد.

• کاهش وزن هنگام دندان درآوردن

وقتی حیوان خانگی شما شروع به دندان درآوردن می کند، بی حوصله، دردناک، تب دار، ناخوشایند و پرخاشگر می شود. همه این موارد می تواند باعث بی اشتهایی در کودکان شود. وقتی کودک شما خوب غذا نمی خورد یا نشان می دهد که تمایلی به خوردن غذاهایی که در برنامه غذایی روزانه او وجود دارد ندارد، کم کم شروع به کاهش وزن می کند. ما نباید اجازه دهیم چنین شرایطی توسعه یابد و سخت شود. سعی کنید غذایی که دوست دارد به او بدهید و غذا را نرم و راحت بخورید.

آیا دندان درآوردن کودک از فک بالا نشانه مورد خاصی می باشد؟

خیر، رشد دندان برای همه کودکان یکسان نیست. علاوه بر این، هیچ ارتباطی بین هوش کودک و دندان درآوردن وجود ندارد. بنابراین اگر دندان های کودک در حال رشد است و مشکل خاصی وجود ندارد، جای نگرانی نیست. برای جزئیات بیشتر می توانید با پزشک کودک مشورت کنید.

عوارض دندان درآوردن کودک

دندان درآوردن کودکان به تنهایی یک چالش بزرگ است که ممکن است با عوارض جانبی یا بیماری‌های دیگر نیز همراه باشد. از جمله شایع‌ترین عوارض دندان درآوردن کودکان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1. تغییر خلق و خو

قولنج یا کولیک، بی‌اشتهایی، تحریک‌ پذیری بیش از حد، و کلافگی از جمله عوارض جانبی دندان درآوردن هستند. بی‌خوابی شبانه نیز می‌تواند بر اعصاب نوزاد تأثیر گذاشته و او را بدخلق‌تر کند. با مشورت پزشک می‌توانید از داروهای تسکین‌ دهنده یا روش‌های خانگی برای کاهش درد استفاده کنید.

والدین نقش اصلی در این فرآیند دارند. باید با صبر و حوصله در کنار کودک خود باشید. آرامش خود را حفظ کنید و در صورت احساس فشار با تراپیست در مورد مراقبت از کودک صحبت کنید.

2. کیست رویشی

کیست‌های پرمایعی که در بالای دندان‌های در حال رشد تشکیل می‌شوند، «کیست رویشی» نام دارند. این کیست‌ها آبی رنگ، برجسته و بزرگ هستند و پس از رویش دندان از بین می‌روند. نوع دیگری از کیست رویشی به نام «کیست دنتی‌ژروس» وجود دارد که با رویش دندان ایجاد شده و نیاز به درمان دارد. اگر دندان کاملاً بیرون نیاید، تورم ایجاد کرده و ممکن است منجر به ایجاد کیست رویشی شود. در این حالت، دندانپزشک امکان دارد برشی در لثه ایجاد کند تا دندان به‌ صورت کامل خارج شود.

هرگز کیست را دستکاری نکنید. این کیست‌ها پس از رویش دندان از بین می‌روند. اگر کیست از بین نرفت، به پزشک اطفال مراجعه کنید، زیرا ممکن است علت دیگری داشته باشد.

3. سرماخوردگی

آبریزش بینی، تب، اسهال، و استفراغ نشانه‌هایی مشابه سرماخوردگی هستند که در اغلب کودکانی که اولین دندان‌هایشان را درمی‌آورند، رایج است.بهتر است با مشاهده این نوع نشانه‌ها به پزشک مراجعه کنید. بروز این علائم ناشی از التهاب لثه‌ها است.

4. مشکلات گوارشی و معده

 سوء‌تغذیه، رفلاکس‌های مداوم، و بی‌اشتهایی از عوارض جانبی دندان درآوردن هستند. برای برخی کودکان، دندان درآوردن بسیار سخت و دشوار است و بر سایر اندام‌های آنها تأثیر می‌گذارد. هرچند دندان درد به‌ طور مستقیم باعث مشکلات گوارشی یا معده نمی‌شود، اما با ایجاد بی‌اشتهایی می‌تواند این مشکلات را تشدید کند.

برای تسکین درد دندان درآوردن کودک چه کاری انجام دهیم؟

1. اجازه دهید کودک چیزی را بجود

کودکان، به‌ ویژه آنهایی که در حال دندان درآوردن هستند، علاقه زیادی به جویدن دارند. خوب است که به کودک اجازه دهید به میزان دلخواه با لثه‌هایش بجود، اما قبل از آن باید مطمئن شوید که چیزی که وارد دهانش می‌کند تمیز و بی‌خطر است.

2. غذاهای سرد به کودک بدهید

دادن چیزهای سرد می‌تواند به کاهش درد کمک کند. پستانک سرد، حلقه‌های یخ‌ زده و اسباب‌بازی‌های مخصوص یخ‌ زدن گزینه‌های مناسبی هستند.

3. ماساژ لثه‌های کودک

می‌توانید لثه‌های کودک خود را با انگشت تمیزتان ماساژ دهید. اگر هنوز دندان‌های کودک درنیامده‌اند، اجازه دهید انگشت شما را گاز بگیرد. بهتر است انگشت خود را در آب سرد فرو برده و قبل از هر بار غذا خوردن، لثه‌های کودک را ماساژ دهید.

4. درمان دارویی

مالیدن دارو بر روی لثه کودک هنگام دندان درآوردن ممکن است کمکی نکند، زیرا به سرعت از دهان کودک پاک می‌شود. ژل‌ها و مایعات حاوی بنزوکائین می‌توانند درد را تسکین دهند، اما نباید برای کودکان زیر ۲ سال استفاده شوند، زیرا ممکن است عوارض نادر اما جدی مانند متهموگلوبینمی (کاهش شدید و خطرناک اکسیژن خون) ایجاد کنند.

دوزهای کمی از مسکن‌هایی مانند استامینوفن و ایبوپروفن می‌توانند به کودک کمک کنند، اما حتماً قبل از استفاده با پزشک کودکان مشورت کنید و دارو را دقیقا به همان شیوه‌ای که پزشک توصیه می‌کند، به کودک بدهید.

5. داروهای گیاهی برای دندان درآوردن

از بهترین موادی که می‌توانید در زمان دندان درآوردن کودک استفاده کنید و نتایج خوبی مشاهده کنید، چای هل است. مواد مفید این چای از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل می‌شود و برای دندان درآوردن نوزاد مفید است. همچنین، هویج، موز و سیب یخ‌ زده نیز می‌توانند به کاهش درد کودک کمک کنند. این میوه‌ها را به نوزاد بدهید تا مانند اسباب‌بازی‌های جویدنی به لثه‌های خود بکشد و دردش کاهش یابد.

توجه
محصولات حاوی موادی مانند پریلوکائین، بنزوکائین و لیدوکائین می‌توانند برای کودکان خطراتی ایجاد کنند. این مواد معمولاً در ترکیب داروهای موضعی برای تسکین درد دندان درآوردن استفاده می‌شوند و با بی‌حس کردن لثه، درد رشد دندان را کاهش می‌دهند.

با توجه به تحقیقات، این ترکیبات می‌توانند باعث بروز «مت‌هموگلوبینمی» در کودکان شوند، که یک بیماری خطرناک و موجب آسیب مغزی دائمی است. همچنین این مواد مانع از انتقال اکسیژن توسط هموگلوبین به بافت‌های بدن می‌شوند. بنابراین، در مورد استفاده از هرگونه داروی گیاهی، خانگی و دارویی حتماً با پزشک اطفال مشورت کنید. توصیه می‌شود از این نوع ژل‌ها در کودکان زیر ۲ سال استفاده نکنید، زیرا ممکن است باعث بروز حساسیت و مشکلات جدی شود.

عوامل تاثیرگذار در تاخیر دندان درآوردن کودک

دندان درآوردن در کودکان فرآیندی منحصر به فرد است و می‌تواند به دلیل عوامل مختلف، زودتر یا دیرتر از موعد طبیعی شروع شود. اگر کودک دیر دندان درآورد، به ویژه در مورد دندان‌های شیری، ممکن است با مشکلاتی مواجه شود که توجه به آنها ضروری است. از جمله این مشکل ها می‌توان به مورد های زیر اشاره کرد:

• کج درآمدن دندان‌ها
• عدم توانایی در جویدن غذا
• مشکلات تغذیه‌ای، از جمله بی‌اشتهایی و سوء‌هاضمه
• رشد همزمان دندان‌های دائمی و شیری، که می‌تواند منجر به دو ردیف دندان شود

بنابراین، شناسایی و پیشگیری از دلایل تاخیر در رشد دندان‌ها اهمیت دارد. از جمله عواملی که می‌تواند بر تأخیر در دندان درآوردن تأثیر بگذارد عبارتند از:

1. عوامل ارثی و ژنتیکی
2.  تغذیه نامناسب و ضعیف (به‌ ویژه در کودکانی که از شیرخشک استفاده می‌کنند)
3. کمبود ویتامین D
4. کم‌کاری تیروئید

علاوه بر این، دو اختلال دیگر نیز ممکن است در فرآیند دندان درآوردن کودک پیش آید:

• دندان درآوردن زودهنگام: این حالت می‌تواند زمینه‌ ساز مشکلاتی نظیر بیماری‌های کلیوی و اختلالات ژنتیکی باشد.
• تولد با دندان (Natal): در برخی موارد نادر، نوزاد با دندان به دنیا می‌آید که به این دندان‌ها ناتال گفته می‌شود. احتمال تولد نوزاد با دندان ناتال حدود ۱ در ۲ تا ۳ هزار زایمان است. این دندان‌ها ممکن است به مرور زمان بیفتند، اما در برخی موارد ممکن است نیاز به درمان یا خارج کردن داشته باشند تا فضای کافی برای رشد دندان‌های دیگر فراهم شود.

مراقبت های بعد از دندان درآوردن کودک

پس از آغاز دندان درآوردن در کودک، مراقبت از بهداشت و سلامت دهان و دندان او اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. برای حفظ سلامت دندان‌های نوزاد، پیشنهاد می‌شود اقدامات زیر را انجام دهید:

1.  مصرف کربوهیدرات‌ها را کاهش دهید تا از بروز پوسیدگی دندان جلوگیری کنید.
2. روزی دو بار، با استفاده از مسواک نرم، دندان‌های کودک را به آرامی تمیز کنید.
3.  تا سن ۶ سالگی، به کودک آموزش دهید که از نخ دندان استفاده کند.
4. برای پاک کردن دندان‌های نوزاد، از یک دستمال تمیز و مرطوب بهره بگیرید.
5. بعد از هر بار شیردهی یا غذا خوردن، دندان‌ها و اطراف دهان کودک را پاک کنید.

برای کودکان زیر ۲ سال، احتیاجی به بهره گیری از خمیردندان نیست.

غذای مقوی برای دندان درآوردن کودک

برای حمایت از سلامت دندان‌های کودک و تسریع در روند دندان درآوردن، می‌توانید از مواد غذایی زیر استفاده کنید:

• لبنیات، مانند ماست: ماست به دلیل محتوای کلسیم بالا، می‌تواند به تقویت دندان‌های کودک کمک کند و از طرفی، مصرف آن برای کودکانی که در حال دندان درآوردن هستند، آسان و مناسب است.
• تخم‌ مرغ هم‌ زده: این غذا به خاطر ارزش غذایی بالا و آسان بودن مصرف آن، گزینه خوبی برای این دوران است.
• سرلاک و غذای کودک: این مواد غذایی نیز می‌توانند به خوبی نیازهای تغذیه‌ای کودک را برآورده کنند.
• سبزیجات و خوراکی‌های بخارپز با سس سفید: این نوع غذاها می‌توانند برای کودکانی که در حال دندان درآوردن هستند، مفید و خوشمزه باشند.
• اسموتی‌های میوه‌ای: این نوشیدنی‌ها نیز انتخابی عالی برای کودکانی هستند که در حال دندان درآوردن هستند و می‌توانند به تنوع غذایی و جذب ویتامین‌ها کمک کنند.

نتیجه‌گیری

دندان درآوردن یک مرحله طبیعی در رشد نوزاد است و با شناخت علائم و روش‌های مراقبتی مناسب، می‌توان این دوران را برای نوزاد و والدین راحت‌تر کرد. به یاد داشته باشید که هر نوزادی متفاوت است و علائم دندان درآوردن ممکن است در هر نوزاد متفاوت باشد. در صورت داشتن هرگونه نگرانی، حتماً با پزشک مشورت کنید.