ورم و واریس پا در دوران بارداری

یکی از مشکلات رایج در میان بانوان باردار، گسترش عروق و ایجاد واریس طنابی یا به عبارت دقیق‌تر رگ‌های واریس است که مشهور به نام “رگ‌های واریس” هستند. بسیاری از این بانوان با این مشکل روبه‌رو می‌شوند و اغلب احساس درد در ساق پا دارند، به طوری که برای مدت زمان طولانی نمی‌توانند بایستند. در این مقاله از استودیو عکاسی هامون، به بررسی عوامل مؤثر در ایجاد واریس بارداری پرداخته و درباره‌ی روش‌های درمانی آن توضیح خواهیم داد.

ورم پا در دوران بارداری

ورم پاها در دوران بارداری به‌طور معمول از افزایش حجم خون و مایعات در بدن ناشی می‌شود. هورمون‌های بارداری همچنین می‌توانند منجر به افزایش نگهداری آب و نمک در بدن گردند. ورم پا عمدتاً در ساعات بعد از ظهر و شب بیشتر احساس می‌شود. برای کاهش ورم پا در دوران بارداری، می‌توانید اقدامات زیر را رعایت کنید

1. استراحت کافی و گذاشتن پاها در وضعیت بالا
2. ماساژ پا
3. مصرف مایع جات کافی و سالم
4. بهره گیری از شلوارهای راحت
5. بهره گیری از کفش های مناسب و راحت
6. پرهیز از نشستن در یک موقعیت و یا ایستادن در مدت زمان طولانی

واریس پا در بارداری

واریس یا گسترش و پرشدن وریدها، در دوران بارداری به‌طور متداول رخ می‌دهد. علت اصلی این پدیده افزایش حجم خون و افزایش فشار بر روی وریدها می باشد. هورمون‌های بارداری می‌توانند باعث ایجاد وریدهای بزرگتر و کاهش توانایی بازگشت خون به قلب شوند. برای کاهش علائم واریس در دوران بارداری، می‌توانید اقدامات زیر را انجام دهید:

1. بهره گیری از جوراب های پشمی
2. ماساژ پاها
3. مصرف مایع جات کافی و سالم
4. استراحت کافی و گذاشتن پاها در وضعیت بالا
5. پرهیز از نشستن در یک موقعیت و یا ایستادن در مدت زمان طولانی

علت ورم پا و واریس در دوران بارداری

• هورمون های بارداری

در دوران بارداری، سطوح هورمون‌های مختلف در بدن زنان تغییر می‌کند. برخی از این هورمون‌ها ممکن است باعث بزرگ شدن وریدها و کاهش توانایی بازگشت خون به قلب شوند، که به وجود واریس و ورم پا منجر می‌شود.

• فشار رحم

رشد جنین و افزایش حجم رحم می‌تواند باعث افزایش فشار بر روی وریدها در ناحیه لگن و پاها گردد. این افزایش فشار ممکن است جریان خون را مختل کند و عروق را تحت فشار قرار دهد، که به ورم پا و توسعه واریس منجر می‌شود.

• افزایش حجم خون

در طول دوران بارداری، حجم خون در بدن زنان افزایش می‌یابد تا نیازهای جنین و رشد آن را فراهم کند. این افزایش حجم خون ممکن است باعث افزایش فشار روی وریدها شده و ورم پا را تحریک کند.

• ارث

در برخی موارد، ورم پا و واریس ممکن است به عوامل وراثتی مرتبط با ساختار و عملکرد وریدها و سیستم گردش خون در بدن بازگردد. اگر پدر یا مادر شما قبلاً با مشکلات واریس مواجه شده‌اند، احتمالاً شما نیز در معرض خطر برای واریس در دوران بارداری قرار دارید.

اهمیت دارد که بدانید ورم پا و واریس در دوران بارداری طبیعی بوده و در اکثر موارد پس از زایمان بهبود می‌یابند. اگر با مشکلات شدید مانند درد شدید، قرمزی یا علائم غیرمعمول دیگر مواجه شدید، بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید تا تشخیص صحیحی دهد و راهنمایی‌های لازم را برای مدیریت و درمان این مشکلات به شما ارائه دهد.

ورم پا در بارداری از چه ماهی آغاز می شود

• سه ماه اول

افزایش سریع سطح هورمون پروژسترون می‌تواند هضم شما را کند کند که این موضوع ممکن است حتی قبل از آنکه برآمدگی قابل توجهی از جنین رخ دهد موجب نفخ شکم شود. همچنین ممکن است در دست ها، پاها یا صورت کمی پف ایجاد شود، اما این تورم به میزان زیادی نیست. اگر در سه ماهه اول تورم شدیدی تجربه کردید، به ویژه اگر با علائم دیگری همچون سرگیجه، سردرد یا خونریزی همراه باشد، بهتر است با پزشک متخصص زنان خود تماس بگیرید.

• سه ماه دوم

دوران سه ماهه دوم بارداری با آغاز هفته ۱۴ تا ۱۳ بارداری شکل می‌گیرد، تقریباً از ابتدای ماه چهارم. مشاهده ورم در پاها در ماه پنجم بارداری معمولی است، به‌خصوص اگر بیش از حد در حال حرکت باشید و یا هوا گرم باشد. این تورم به دلیل افزایش حجم خون و مایعات در بدن شما رخ می‌دهد. حجم خون در طول دوران بارداری تقریباً ۵۰ درصد افزایش می‌یابد و مایعات دیگر نیز برای حمایت از جنین در بدن شما جمع می‌شوند.

اگرچه ممکن است انگشترها و کفش‌های شما کمی تنگ شوند، اما این مایع اضافی به نرم شدن بدن شما و آماده‌سازی آن برای زایمان کمک می‌کند. با این حال، مهم است بدانید که این مایع اضافی به سرعت در روزها و هفته‌های پس از تولد کودک شما از بدن شما دفع خواهد شد.

• سه ماه سوم

با ورود به هفته ۲۸ از دوران بارداری، سه ماهه سوم آغاز می‌شود که به‌عنوان زمان رایج برای تجربه ورم پا در دوران بارداری شناخته می‌شود. وقتی به نزدیکی هفته ۴۰ می‌رسید، ممکن است انگشتان پای شما به شکل سوسیس‌های کوچکی تغییر کنند. علاوه بر تجمع مایعات، با رشد جنین، رحم شما نیز بسیار سنگین‌تر می‌شود که ممکن است جریان خون از پاها به سمت قلب را مختل کند. (نگران نباشید، این موضوع خطرناک نیست، فقط ممکن است ناراحت‌کننده باشد.) با این حال، اگر پاهایتان بیش از حد درد می‌کنند، بهتر است به دکتر فیزیوتراپ پا مراجعه کنید و اگر فرصت حضوری در مراجعه به پزشک ندارید، مشاوره با دکتر ارتوپد آنلاین نیز می‌تواند به شما کمک کند.

سایر عواملی که می توانند در ایجاد ورم پا در ماه های آخر بارداری نقش داشته باشند عبارت اند از :

• عدم مصرف آب کافی
• ایستادن در مدت زمان طولانی
• آب و هوای گرم
• مصرف کافئین
• عدم تعادل رژیم غذایی

روش های خانگی درمان ورم پا و واریس در دوران بارداری

• کاهش مصرف سدیم

یکی از راه‌های کاهش تورم در دوران بارداری، محدود کردن مصرف سدیم (نمک) می‌باشد. نمک باعث نگه‌داری آب اضافی در بدن می‌شود. توصیه می‌شود از غذاهای کنسرو شده یا فرآوری شده کمتر استفاده کنید، زیرا این محصولات غذایی حاوی مقادیر زیادی سدیم هستند. همچنین بهتر است نمک اضافی را به غذاهای خود اضافه نکنید.

• افزایش مصرف پتاسیم

عدم دریافت مقدار کافی پتاسیم می‌تواند وضعیت ورم پا در دوران بارداری را تشدید کند. دلیل این اثر این است که پتاسیم به بدن کمک می‌کند تا تعادل مایعات در آن حفظ شود. مصرف موادی مانند سیب زمینی، موز، کیوی و گوجه فرنگی که حاوی پتاسیم غنی هستند، توصیه می‌شود.

• کاهش مصرف کافئین

هرچند مصرف معتدل کافئین در دوران بارداری مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما مصرف بیش از حد کافئین ممکن است برای جنین ضررآور باشد و همچنین می‌تواند عوارض ورم پا در دوران بارداری را تشدید کند.

• نوشیدن آب بیشتر

افزایش میزان مصرف آب برای مقابله با ورم پا در دوران بارداری ممکن است به نظر عجیب بیاید، اما واقعیت این است که وقتی بدن شما احساس کمبود آب می‌کند، سعی می‌کند مایعات بیشتری را نگه دارد تا این نقص را جبران کند.

• پوشیدن لباس گشاد و راحت

پوشیدن لباس‌های تنگ، به ویژه در ناحیه مچ دست، کمر و مچ پا، ممکن است باعث تشدید ورم شود. این موضوع به دلیل محدودیت در جریان خون اطراف این نواحی است.

• خنک نگه داشتن بدن

به‌ویژه اگر در فصل گرم تابستان باردار باشید، ‌ماندن در خانه در طول روزهای گرم و اجتناب از فعالیت‌های ورزشی شدید، می‌تواند به حفظ خنکی بدن و کاهش تورم پا در دوران بارداری کمک نماید.

• بالا آوردن پاها و استراحت

حتی اگر یک دنیا کار دارید که می خواهید قبل از تولد نوزاد خود آن را انجام دهید، توصیه می‌شود که در انتهای روز بنشینید و پاهای خود را بالا ببرید. این اقدام می‌تواند کمک کند تا مایع هایی که در طول روز در پاهایتان جمع شده اند حرکت کنند.

علاوه بر موارد گفته شده، موارد زیر نیز کمک بسیاری به درمان ورم پا می کنند:

1. شنا
2. پوشیدن کفش های راحت
3. پیاده روی
4. خوابیدن به پهلو

چه زمانی ورم پا در بارداری خطرناک است؟

• گیجی
• سردردهای شدید
• تاری دید و یا سرگیجه
• درد شکم خصوصا در قسمت راست بالای شکم
• مشکل در تنفس

علائم واریس در بارداری

1. کبودی
2. پاهای متورم
3. ناراحتی و خارش در پوست بالای رگ
4. گرفتگی عضلانی
5. ایجاد عارضه های پوستی مثل اگزما و یا زخم واریسی

مزایا و معایب پوشیدن جوراب واریس در بارداری

مزایا:

• بهبود گرفتگی عضلات
• کاهش تورم و التهاب بیش از حد رگ های واریسی
• بهبود جریان خون در رگ ها
• عدم اذیت زمان پوشیدن جوراب

معایب:

• پوشیدن جوراب واریس برای برخی از خانم های باردار در ماه های آخر مقداری سخت می شود.
• به علت جذب بودن این جوراب ها، امکان دارد شخص تا چندین روز زمان بهره گیری از آن راحت نباشد.

بهترین زمان پوشیدن جوراب واریس در بارداری

در ماه‌های اولیه بارداری، خانم‌ها به‌طور عمومی با مشکل واریس مواجه نمی‌شوند، مگر این‌که از پیش این مشکل را داشته باشند و در این صورت، شدت آن ممکن است در این دوره افزایش یابد. معمولاً تجویز جوراب واریس به موازات شرایط فرد صورت می‌گیرد و احتمالاً تا ماه‌های پایانی بارداری، پزشک توصیه نمی‌کند که از این نوع جوراب استفاده شود. برای بیشتر خانم‌هایی که در دوران بارداری با مشکل واریس مواجه می‌شوند، تجویز این جوراب عمدتاً از اوایل ماه چهارم بارداری صورت می‌پذیرد تا به کاهش درد و خستگی کمک کند. استفاده از جوراب واریس در هر ماه از دوران بارداری امکان‌پذیر بوده و به طور عمومی مشکلات قابل توجهی ایجاد نمی‌کند.

روش های پیشگیری از واریس بارداری

1. عدم استفاده از دخانیات
2. اجتناب از رفتن به سونا و جکوزی
3. بهره گیری از داروهای جلوگیری از واریس
4. پیاده روی های آهسته و ممتد
5. نایستادن بر روی پاها در مدت زمان طولانی
6. خودداری از انجام فعالیت های سنگین در دوران بارداری
7. جلوگیری از اضافه وزن بیش از حد
8. بالا قرار دادن پاها حدود 10 سانتی متر در زمان خواب